ابراهيم اصلاح عربانى

147

كتاب گيلان ( فارسى )

مقياسهاى محلى سطح جريب معادل 1 هكتار . رايج در شهرستانهاى رشت ، رودبار ، لنگرود ، صومعه‌سرا ، آستارا ، رودسر ، تالش ، فومن ، لاهيجان و انزلى . قفيز معادل 1 / 0 هكتار . رايج در شهرستانهاى رشت ، رودبار ، لنگرود ، صومعه‌سرا ، آستارا ، رودسر ، تالش ، فومن ، لاهيجان و انزلى . چل معادل 1666 / 0 هكتار . رايج در شهرستان رشت . دهر معادل 01 / 0 هكتار . رايج در شهرستانهاى رشت ، رودبار ، صومعه‌سرا ، رودسر ، تالش ، فومن و انزلى . درز 12 قبضه معادل 001 / 0 هكتار . رايج در شهرستانهاى رشت ، رودبار و لاهيجان . درز 24 قبضه معادل 002 / 0 هكتار . رايج در شهرستانهاى لنگرود و رودسر . درز 20 قبضه معادل 0017 / 0 هكتار . رايج در شهرستان لنگرود . درز 20 قبضه معادل 0167 / 0 هكتار . رايج در شهرستان رودسر . درز 48 قبضه معادل 004 / 0 هكتار . رايج در شهرستان رودسر . من برنجكارى معادل 0312 / 0 هكتار . رايج در شهرستان رودبار . من گندمكارى معادل 0625 / 0 هكتار . رايج در شهرستان رودبار . من بذرافشان آبى معادل 0312 / 0 تا 05 / 0 هكتار . رايج در شهرستان رودبار . جريب تنكابنى معادل 1 / 0 هكتار . رايج در شهرستانهاى لنگرود و رودسر . لته معادل 2 / 0 هكتار . رايج در شهرستانهاى آستارا ، تالش و انزلى . لته گركانرود جنوبى معادل 1 / 0 هكتار . رايج در شهرستان تالش . كراو معادل 1666 / 0 هكتار . رايج در شهرستان آستارا . خروار معادل 1 هكتار . رايج در شهرستان رودسر . من معادل 0625 / 0 هكتار . رايج در شهرستان رودسر . پيمانه معادل 1 / 0 هكتار . رايج در شهرستان رودسر . كردو معادل 1666 / 0 تا 2 / 0 هكتار . رايج در شهرستان تالش . چاركه معادل 2 / 0 تا 25 / 0 هكتار . رايج در شهرستان تالش . امروزه تقريبا هكتار و جريب و كيلو جايگزين واحدهاى محلى سطح و وزن شده‌اند و واحدهاى محلى كمتر مورد استفاده قرار مىگيرند . علاوه بر اين واحدها ، مقياسهاى محلى ديگرى نيز در گيلان وجود دارند كه از عموميت كمترى برخوردارند . اصطلاحاتى مانند درز ، پيمانه ، كيل ، من ، خروار ، لته ، جريب نه‌تنها به نسبت نوع محصول مقادير كمى متفاوتى دارند ، بلكه در نواحى مختلف نيز يكسان نيستند . ترديدى نيست كه عرف محل در تعيين مقدار و كميت بر اساس روابط قراردادى متكى بوده و از هيچ ضابطه هم‌ارزى پيروى نمىكند . از اينرو لازم است در برخى مطالعات مربوط به منطقه كه ارزش تاريخى و يا اقتصادى دارند به تفاوتهاى ناحيه‌اى توجه شود چه در غير اين صورت ارائه تصويرى درست از كيفيت و كميت روابط اقتصادى و اجتماعى گذشته عملا با دشوارى زيادى روبرو خواهد شد . 9 - تحليلى از چشم‌انداز كشاورزى استان و اهميت اقتصادى آن در مقياس منطقه‌اى و ملّى قلمرو استان گيلان حدود 9 / 0 درصد مساحت كشور را شامل است و در مقايسه با استانهاى ديگر ، گيلان از جمله كوچكترين استانهاى كشور است . اما در همين ابعاد بر حسب آمارهاى مختلف از وسعت اراضى كشاورزى كشور حدود 8 / 1 تا 2 / 2 درصد از كل اراضى كشاورزى كشور را در اختيار دارد . در فاصله سالهاى 1353 تا 1365 رشد متوسط سالانه اراضى كشاورزى در استان گيلان 7 / 1 درصد بوده است و اين در موقعيتى است كه در فاصله مزبور اراضى كشاورزى كشور با 1 / 1 - درصد رشد منفى داشته است . شتاب رشد و توسعه زمينهاى كشاورزى به‌ويژه از سالهاى 1361 به بعد بيشتر شده و استان گيلان با رشد سالانه 2 / 5 درصد وسعت اراضى كشاورزى تحرك شديدى را در اين بخش داشته است كه خود حاكى از شكوفايى بخش كشاورزى در اين استان مخصوصا از سالهاى 1360 به بعد است . نيروى محركه اصلى اين حركت همانا افزايش قيمت محصولات كشاورزى توليد شده در گيلان و بالا رفتن ارزش افزوده آنهاست كه شوق توسعه كشاورزى در اين منطقه مىباشد . از خصوصيات بارز كشاورزى گيلان زراعت آبى آن است و كشت برنج مهمترين فعاليت منطقه را تشكيل مىدهد . علاوه بر آن مىتوان پائين بودن متوسط مساحت زمينهاى متعلق به خانوارهاى بهره‌بردار را يكى ديگر از ويژگيهاى كشاورزى گيلان دانست . در اين استان متوسط مساحت زمين هر خانوار بهره‌بردار 44 / 1 هكتار است كه كمترين مقدار در كل كشور است . با وجود اين محدوديت ، زمين استان گيلان كشاورزى فعالى را ادامه مىدهد كه از ثمره آن معاش خانوارهاى روستائى و بخش قابل‌توجهى از اقتصاد منطقه تأمين مىگردد . شهرستانهاى استان گيلان قابليت كشاورزى يكسانى ندارند . از اينرو سطح فنى و ارزش اقتصادى بخش كشاورزى همه‌جا يكسان نيست . به عنوان مثال از كل مساحت شهرستانهاى رودبار و آستارا به ترتيب 5 / 6 و 6 / 10 درصد قابل كشت هستند . اما اين بدان معنا نيست كه تفاوت شديدى در سطح زندگى آنان با ديگر شهرستانها وجود داشته باشد . در چنين مواردى كشاورزان با تخصصى كردن كشت و تمركز كار و سرمايه ، كاستى ناشى از كمبود زمين را جبران مىكنند . به همين علت چشم‌انداز كشاورزى گيلان بسيار متنوع و گونه‌گون است . كشت محصولات سالانه مهمترين فعاليت زراعى گيلان به‌شمار مىرود ، زيرا كه از كل اراضى زراعى استان بيش از 77 درصد به اين نوع كشتها اختصاص دارد و اضافه بر آن باغدارى و كشت محصولات دايمى تخصصى مانند چاى و زيتون و مركبات از بازدهى اقتصادى بالائى برخوردار است . مزارع زير كشت برنج در مجموع 7 / 57 درصد از اراضى قابل كشت استان را تشكيل مىدهند و اين به خوبى نشانگر نقش غالب اين كشت و عموميت داشتن آن در سراسر گيلان مىباشد . بر خلاف نواحى جلگه‌اى كه عمدتا به كشت برنج ، محصولات جاليزى ،